Budowa zęba i wzór zębowy


Każdy ząb zbudowany jest z takich samych struktur anatomicznych. Część zęba, która widoczna jest w jamie ustnej nazywa się koroną zęba, natomiast część, która tkwi w kości to korzeń zęba. Korona każdego zęba zbudowana jest ze szkliwa i zębiny. Szkliwo jest najtwardszą tkanką w organizmie człowieka i pokrywa z zewnątrz całą koronę, aż do połączenia z korzeniem. Miejsce połączenia korony zęba z korzeniem zęba to szyjka zęba. Pod szkliwem znajduje się mniej odporna tkanka zwana zębiną, która stanowi główny zrąb zęba. W środku każdego zęba znajduje się komora wypełniona nerwami i naczyniami (komora miazgi), bowiem należy pamiętać, że ząb jest również strukturą żywą.

Korzeń zęba zbudowany jest również z zębiny pokrytej od zewnątrz cementem korzeniowym. W korzeniu znajduje się kanał korzeniowy, będący wąskim przedłużeniem komory zęba. Cały ząb umocowany jest w kości szczęki lub żuchwy. Miejsce, w którym on tkwi to zębodół. Ząb nie jest bezpośrednio połączony z kością. Jest umocowany w zębodole za pomocą bardzo dużej liczby delikatnych włókienek, które tworzą silne połączenie zęba z zębodołem, aczkolwiek umożliwiające fizjologiczną ruchomość.

Człowiek w ciągu swojego życia raz zmienia uzębienie. Pierwszy komplet składa się z 24 zębów mlecznych, które wypadają około szóstego roku życia. Wówczas następuje wymiana na zęby stałe, których jest 32. Warto wspomnieć, iż nie wszyscy ludzie mają 32 zęby stałe, u wielu z nich ostatnie trzonowce, tzw. zęby mądrości, które wyżynają się od 17 roku życia, nie wyrastają nigdy poza linię dziąseł.

Poszczególne zęby człowieka spełniają różne zadania. Zęby przednie tzw. siekacze służą do odgryzania kęsów pokarmowych. Natomiast zęby boczne tzn. przedtrzonowce i trzonowce ze względu swoją budowę anatomiczną do rozdrabniania pokarmu. Dorosły człowiek ma 32 zęby – 16 w szczęce i 16 w żuchwie: a więc w każdej z kości po 4 siekacze, 2 kły, 4 zęby przedtrzonowe i 6 trzonowych. Więc wzór zębowy człowieka można przedstawić następująco (umownie S – siekacz, K – kieł, PT – przedtrzonowy, T – trzonowy):

strona prawa 3T 2PT 1K 2S <       > 2S 1K 2PT 3P strona lewa (szczęka)
strona prawa 3T 2PT 1K 2S <       > 2S 1K 2PT 3P strona lewa (żuchwa)