Antykoncepcja


Udane życie intymne doskonale wpływa na nasze samopoczucie, pozwala zachować sprawność psychiczna i fizyczną. Aktywność seksualna pobudza wydzielanie hormonów, dotlenia i odżywia tkanki – widocznym tego efektem jest poprawa wyglądu: zdrowa cera, błyszczące włosy. Zadowolenie z seksu zależy przede wszystkim od opartych na zaufaniu relacji miedzy partnerami, a właściwie dobrana metoda antykoncepcji pozwoli cieszyć się tą sferą życia bez stresu przed nieplanowana ciążą.

WYBÓR METODY
Powinien być decyzją podejmowaną przez kobietę po konsultacji z lekarzem, gdyż wtedy można oczekiwać najlepszych rezultatów. Właściwie do­brana metoda jest skuteczna, a ponadto daje kobiecie dodatkowe korzyści, np. bardziej regularne i mniej bolesne miesiączki.

Wybór sposobu zapobiegania dąży musi być poprzedzony wywiadem lekarskim oraz badaniem ginekologicznym. Podczas wywiadu lekarz pyta o potrzeby i oczekiwania kobiety związane z antykoncepcją (np. jeśli planuje ona zajść w ciążę w niedalekiej przyszłości, nie warto zakładać spirali, a przy współżyciu okazjonalnym lepiej zrezygnować z pigułek).

Badanie ginekologiczne pozwala wykluczyć ciążę oraz poznać stan zdrowia pacjentki (np. przy mięśniakach macicy nie stosuje się spirali). Wy­różnia się antykoncepcję:
naturalną
hormonalną
mechaniczną
chemiczną.
METODY NATURALNE
Polegają na abstynencji seksualnej w okresie płodności kobiety. W metodach naturalnych konieczna jest znaczna samodyscyplina, mogą stosować je kobiety mające regularne miesiączki, prowadzące uregulowany tryb życia, które dobrze znają swój cykl.

Antykoncepcja ta zawodzi, gdy stosunki płciowe są okazjonalne, cykle miesięczne nieregularne, a kobieta żyje w stresie; z tych też powodów nie jest ona polecana.

Wyróżnia się metody:
termiczną – codzienne pomiary temperatury ciała, podniesienie się jej o 0,4-0,6°C oznacza wystąpienie owulacji
Billingsów – obserwacja śluzu pochwowego (w dni niepłodne jest gęsty, nieprzejrzysty, grudkowaty); stosuje się również połączenie pomiarów temperatury z obserwacją śluzu (tzw. metoda objawowo-termiczna);
rytmu – opiera się na fakcie, że do zapłodnienia może dojść na 2-3 dni przed owulacją i 12 godz. po niej; znając długość trwania cyklu, wyznacza się okres zalecanej powściągliwości seksualnej.
ANTYKONCEPCJA HORMONALNA
To najskuteczniejszy sposób zapobiegania ciąży. Najczęściej stosowane są pigułki antykoncepcyjne zawierające estrogen i gestagen (dwuskładnikowe) lub sam gestagen (jednoskładnikowe, tzw. minipigułki). Działanie tabletek jest złożone i polega na: zahamowaniu owulacji, zmianie konsystencji śluzu szyjkowego, dzięki czemu staje się on barierą dla plemników, oraz zmianie śluzówki macicy, co uniemożliwia zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej.

Zalety pigułek antykoncepcyjnych:
są skuteczne,
regulują cykl miesięczny,
zmniejszają obfitość i długość krwawienia,
poprawiają stan cery,
likwidują zbyt obfite owłosienie,
łagodzą objawy napięcia przedmiesiączkowego,
zmniejszają ryzyko stanów zapalnych przydatków oraz zachorowania na raka jajnika i śluzówki trzonu macicy,
w wyjątkowych sytuacjach poprzez przedłużone stosowanie tabletki (bez 7-dniowej przerwy) można wyeliminować krwawienie miesiączkowe.
Wady pigułek antykoncepcyjnych:
źle dobrane mogą powodować nudności, bóle głowy, tycie oraz obrzmienie piersi
trzeba pamiętać o ich codziennym przyjmowaniu, jeżeli się o tym zapomni, konieczne jest stosowanie dodatkowych metod zapobiegania ciąży
nasilają skłonność do stanów zapalnych pochwy (upławy, pieczenie, świąd)
w niewielkim stopniu zwiększają ryzyko zachorowania na raka piersi
mogą zaostrzyć objawy nadciśnienia tętniczego
rzadko prowadzą do zaburzeń układu krzepnięcia.
Dlatego o tym, czy można stosować tabletki hormonalne oraz jaki preparat przyjmować, musi zadecydować lekarz ginekolog.

Do innych metod antykoncepcji hormonalnej należą:

plastry antykoncepcyjne – w ich skład wchodzą estrogen i gestagen, które uwalniane z plastra, przenikają przez skórę bezpośrednio do krwi. Plaster nakleja się raz w tygodniu (zestaw miesięczny to 3 plastry);

zastrzyki antykoncepcyjne – zawierają gestagen; stosuje się je raz na 3 miesiące. Nie można natychmiast odstawić preparatu – na usunięcie hormonu z organizmu potrzeba 3 miesięcy.
ANTYKONCEPCJA MECHANICZNA
Utrudnia plemnikom dotarcie do komórki jajowej, a także uniemożliwia zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej. Stosuje się:

wkładki wewnątrzmaciczne (spirale) – mają różny kształt, najczęściej litery T, wykonane są z mas plastycznych z dodatkiem metali, np. miedzi. Nowoczesne wkładki zawierają również mały zbiorniczek z hormonem (gestagen), który jest stopniowo uwalniany. Charakteryzują się dużą sku­tecznością, można je nosić nawet kilka lat. Są przeznaczone głównie dla kobiet, które już rodziły. Zakłada je lekarz ginekolog.

Nie można ich używać w przypadku skłonności do infekcji dróg rodnych, zapalenia przydatków, chorób osłabiających odporność organizmu, przy długotrwałych i obfitych miesiączkach, mięśniakach macicy, wadach wrodzonych macicy zmieniających jej kształt, po przebytej ciąży pozama­cicznej, u kobiet z przebytym zapaleniem wsierdzia i chorobami zastawek serca;

prezerwatywa – uniemożliwia dostanie się plemników do dróg rodnych kobiety. Jest prosta w użyciu, chroni przed chorobami przenoszonymi dro­gą płciową. Warto ją zakładać podczas kontaktów seksualnych z nowym partnerem, a także w sytuacjach chorób, np. przy stanach zapalnych pęcherza moczowego, cewki moczowej czy skóry okolic krocza. Niekiedy jednak lateks, z którego produkowane są prezerwatywy, może wywoływać uczulenia.
ANTYKONCEPCJA CHEMICZNA
Polega na stosowaniu środków plemnikobójczych zawierających substancje chemiczne, które unieruchamiają i niszczą plemniki. To nieinwazyjna, łatwo dostępna (nie potrzeba konsultacji ginekologicznej), jednak mało skuteczna metoda.
Używana jest:
jako dodatkowe zabezpieczenie (poza prezerwatywą)
przez młode kobiety rozpoczynające współżycie płciowe
przez panie, które z różnych względów nie mogą korzystać z innych metod antykoncepcyjnych
gdy naturalna wydzielina nawilżająca pochwę jest zbyt skąpa.
ANTYKONCEPCJA PO STOSUNKU
Przyjęcie dużej dawki gestagenu najpóźniej 72 godz. po stosunku uniemożliwia zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej w macicy. Metoda ta stosowana jest w wyjątkowych sytuacjach, np. w wypadku gwałtu, po konsultacji z lekarzem. Wykorzystywane wówczas preparaty dostępne są wyłącznie na receptę.